Rong biển Cù Lao Chàm: đặc sản biển hiếm chỉ có một mùa trong năm

Rong biển Cù Lao Chàm là loại rong mọc tự nhiên trên các rạn đá quanh cụm đảo Cù Lao Chàm (Hội An, Quảng Nam), được thu hái thủ công và phơi khô không qua sơ chế công nghiệp. Nhờ đặc điểm này, rong giữ nguyên hàm lượng i-ốt và khoáng chất cao hơn rong biển nuôi trồng hoặc chế biến sẵn. Mỗi năm rong chỉ có một mùa thu hoạch ngắn quanh Tết Âm lịch, nên đây là thứ quà biển vừa ngon vừa khó mua nếu không đúng thời điểm.

Rong biển Cù Lao Chàm phơi khô trên rạn đá ven đảo

Rong biển Cù Lao Chàm khác gì rong biển thông thường?

Điểm khác biệt lớn nhất của rong biển trên đảo nằm ở cách thu hoạch và sơ chế. Rong biển Cù Lao Chàm mọc bám tự nhiên trên đá tại các hòn đảo như Hòn Lao, Hòn Dài, Hòn Khô, người dân dùng tay hoặc dụng cụ đơn giản để gỡ từng mảng rồi rửa sơ qua nước biển, phơi khô trực tiếp dưới nắng. Không có bước tẩy rửa hay xử lý công nghiệp nào xen vào.

Chính vì giữ nguyên trạng thái thô, rong Cù Lao Chàm có màu sẫm hơn rong biển bán sẵn trên thị trường, vị mặn đậm hơn và mùi tanh biển rõ hơn. Bù lại, hàm lượng i-ốt và khoáng chất được giữ gần như nguyên vẹn. 

Theo dữ liệu nghiên cứu của Ban Quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm phối hợp với Viện Sinh học Nhiệt đới, vùng biển quanh cụm đảo này có hệ rong biển đa dạng phân bố ở nhiều đảo khác nhau, trong đó các đảo Hòn Lao và Hòn Dài ghi nhận số loài rong phong phú nhất.

Lưu ý: rong biển bán tại các chợ đất liền với nhãn “rong Cù Lao Chàm” nhưng giá quá rẻ (dưới 100.000 đ/100g) có thể là rong biển nuôi từ nơi khác, không cùng đặc tính dinh dưỡng.

>> Tìm hiểu thêm: Lá rau rừng Cù Lao Chàm – Đặc sản đáng thử nhất tại đảo

Phân biệt rong cào và rong lột

Rong biển Cù Lao Chàm có hai loại chính, khác nhau về cách thu hái, chất lượng và giá.

Nếu mua để nấu canh hoặc trộn gỏi hàng ngày, rong cào vẫn dùng được và tiết kiệm hơn. Nhưng nếu mua làm quà hoặc muốn vị ngon nhất, rong lột là lựa chọn đáng tiền hơn vì giữ nguyên mảng, dễ chế biến và giàu dinh dưỡng hơn.

Mùa nào có rong biển và khi nào nên đi?

Rong biển Cù Lao Chàm mỗi năm chỉ mọc một mùa duy nhất, thường kéo dài khoảng một tháng trước và sau Tết Âm lịch. Rong bắt đầu xuất hiện khi thời tiết chuyển lạnh, nhiệt độ nước biển giảm còn khoảng 25 đến 28 độ C, kết hợp với những đợt nắng sớm đầu mùa.

Người dân đảo thường bắt đầu hái rong từ 5 đến 6 giờ sáng khi thủy triều rút, kéo dài đến chiều. Trung bình mỗi người hái được 1 đến 2kg rong tươi mỗi ngày.

Người dân Cù Lao Chàm hái rong biển trên rạn đá lúc sáng sớm

Du khách đến Cù Lao Chàm vào mùa hè (tháng 4 đến tháng 8) sẽ không thấy rong tươi trên đảo, nhưng vẫn có thể mua rong khô đã phơi sẵn từ mùa trước tại các hộ dân hoặc quầy đặc sản. Tuy nhiên, rong khô cuối mùa có thể ít lựa chọn hơn và không còn đa dạng loại. Nếu muốn mua rong lột chất lượng cao với giá tốt nhất, theo kinh nghiệm du lịch Cù Lao Chàm, thời điểm lý tưởng là khoảng tháng 1 đến tháng 3 dương lịch.

Những món ngon từ rong biển Cù Lao Chàm

Rong biển Cù Lao Chàm có thể chế biến thành nhiều món, từ ăn vặt đến món chính, đều khá đơn giản.

Trước khi nấu bất kỳ món nào, bước quan trọng nhất là khử mùi tanh. Rong biển thô từ đảo có vị mặn và mùi tanh đậm hơn rong chế biến sẵn, nếu bỏ qua bước này món ăn sẽ khó ăn với người chưa quen. Cách phổ biến nhất là ngâm rong trong nước lạnh có vài lát gừng tươi khoảng 10 phút, sau đó bóp nhẹ với muối rồi rửa sạch.

Sau khi sơ chế, có thể chế biến đặc sản Cù Lao Chàm này theo những cách sau:

• Rong biển rang tỏi ớt (món ăn vặt phổ biến nhất): Làm tơi rong khô, giã tỏi và ớt, thêm lá chanh thái nhỏ, trộn đều rồi rang khô trên chảo. Rong giòn tan, vị mặn cay thơm.
• Canh rong biển: Nấu nước dùng từ xương hoặc nước chay, cho rong biển đã ngâm mềm cùng đậu phụ hoặc tôm. Nêm nhẹ tay vì rong đã có vị mặn tự nhiên.
• Gỏi rong biển: Trộn rong đã ngâm với hành tây, rau thơm, nước mắm pha chua ngọt. Món này thanh mát, hợp ăn kèm cơm trắng.

Canh rong biển Cù Lao Chàm nấu cùng đậu phụ trong bát sứ

Mỗi ngày một người dân đảo chỉ hái được lượng rong nhỏ và phải phơi nhiều nắng mới được rong khô thành phẩm, nên công sức bỏ ra không hề ít. Đó cũng là lý do rong biển Cù Lao Chàm có giá cao hơn rong biển thông thường.

>> Xem thêm: Yến sào Cù Lao Chàm: cách phân biệt, chọn loại phù hợp và mua ở đâu uy tín

Giá rong biển và cách chọn mua không bị hớ

Giá rong biển Cù Lao Chàm dao động tùy loại, mùa và nơi bán. Rong lột khô thường từ 150.000 đến 250.000 đ/100g, rong cào rẻ hơn khoảng 30 đến 40%. Rong tươi (chỉ có trong mùa thu hoạch) giá thấp hơn rong khô nhưng nặng hơn và khó mang về xa. Các mức giá này có thể thay đổi theo từng năm, nên cần hỏi trực tiếp người bán tại thời điểm mua.

Để tránh mua nhầm rong kém chất lượng hoặc rong không đúng xuất xứ, nên lưu ý:

• Mua trực tiếp từ hộ dân trên đảo Cù Lao Chàm hoặc các quầy đặc sản tại bến cảng Cù Lao Chàm. Đây là nơi nguồn gốc rõ ràng nhất.
• Rong lột chính gốc có màu sẫm đều, nguyên mảng, không vụn nát. Nếu rong nhạt màu, vụn nhiều thì nhiều khả năng là rong cào hoặc rong pha trộn.
• Ngửi thử: rong Cù Lao Chàm thật có mùi mặn tanh biển đặc trưng, không có mùi hóa chất hay mùi ẩm mốc.
• Hỏi rõ người bán đây là rong lột hay rong cào trước khi trả giá, vì hai loại khác nhau đáng kể về chất lượng và giá.

Du khách tham gia tour Cù Lao Chàm từ Đà Nẵng hoặc Hội An thường có thời gian tự do trên đảo để mua sắm đặc sản. Đại Việt Tourist tổ chức tour Cù Lao Chàm trong ngày xuất phát từ Đà Nẵng, lịch trình có ghé khu dân cư trên đảo Hòn Lao, nơi tập trung nhiều hộ bán rong biển và đặc sản địa phương.

Bảo quản rong biển khi mang về làm quà

Rong biển khô Cù Lao Chàm bảo quản được rất lâu nếu giữ đúng cách. Rong đã phơi thật khô, cho vào túi kín hút chân không hoặc túi zip khóa kỹ, cất trong tủ lạnh thì có thể dùng dần trong vài năm mà không hỏng. Vị mặn tự nhiên của rong cũng giúp hạn chế vi khuẩn phát triển.

Sai lầm hay gặp là để rong ở nơi ẩm hoặc không đóng kín túi sau khi mở ra dùng. Rong hút ẩm rất nhanh, nếu bị ẩm sẽ mốc và mất vị. Với rong tươi mua trong mùa thu hoạch, cần phơi thêm cho thật khô trước khi đóng gói mang về, hoặc bọc kỹ bằng giấy báo rồi cho vào túi đá nếu muốn giữ tươi trong ngày.

Rong biển Cù Lao Chàm đóng gói khô trong túi zip làm quà

Rong biển Cù Lao Chàm phù hợp làm quà cho người thích nấu ăn hoặc quan tâm đến thực phẩm tự nhiên giàu khoáng chất. Với những ai chưa từng ăn rong biển thô, nên mua lượng nhỏ (100 đến 200g) để thử trước, vì vị mặn tanh đậm có thể chưa quen với một số người. Nếu đã thích, ưu tiên mua rong lột trong đúng mùa thu hoạch (quanh Tết Âm lịch) để được giá tốt và chất lượng cao nhất.

Hằng Min – daivietourist.vn