Tương ớt Hội An: cay nồng mà ai nếm thử cũng muốn mang về

Tương ớt Hội An là loại gia vị đặc sản xứ Quảng, nổi bật bởi vị cay nồng hòa quyện cùng hương thơm của tỏi phi và mè rang. Khác với tương ớt công nghiệp mịn đều, tương ớt phố Hội có kết cấu thô, màu đỏ thắm và vị đậm đà khó lẫn vào đâu. Đây là gia vị gắn liền với hầu hết món ăn Hội An, từ cơm gà, mì Quảng, cao lầu cho đến bánh mì và chả bò. Bài viết chia sẻ đặc điểm nhận biết, cách tự làm tại nhà, địa chỉ mua chuẩn gốc và mẹo chọn tương ớt ngon khi du lịch phố cổ.

hũ tương ớt Hội An màu đỏ thắm đặt cạnh đĩa cơm gà phố cổ

Vị gì khiến tương ớt Hội An khác biệt hoàn toàn?

Điểm tạo nên sự khác biệt nằm ở sự cân bằng giữa cay, ngọt, mặn và thơm trong cùng một hũ tương. Tương ớt miền Bắc thường thiên về vị cay xé kiểu sa tế, tương ớt miền Nam lại ngả ngọt nhẹ. Tương ớt Hội An đi giữa hai thái cực đó: cay nồng rõ rệt nhưng không gắt, kèm theo hương tỏi phi và mè rang tạo lớp thơm bùi rất đặc trưng.

Theo Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An, nguyên liệu làm tương chủ yếu là ớt tươi chín đỏ mua từ các vùng nông thôn lân cận như Điện Bàn, Đại Lộc. Ớt phải chín vừa độ, trái tươi và nạc dày. 

Một đặc điểm nữa khiến nhiều người bất ngờ: tương ớt Hội An có kết cấu thô, có thể thấy rõ hạt mè và miếng tỏi nhỏ lẫn trong tương. Chính sự “thô mộc” này lại tạo cảm giác thực, khác hẳn các loại tương ớt đóng chai sản xuất hàng loạt.

>> Xem thêm: Bánh da lợn Hội An món ăn rất ngon không nên bỏ qua

Hai loại tương ớt phổ biến ở phố Hội

Hội An có hai dòng tương ớt chính, mỗi loại phù hợp với cách dùng khác nhau.

Tương ớt xào được làm từ ớt tươi xay nhuyễn rồi xào trên lửa nhỏ cùng dầu ăn, tỏi phi và mè rang. Loại này có độ sánh, dầu bóng và vị đậm, thích hợp ăn kèm các món chiên, nướng, bánh mì hoặc dùng làm gia vị trộn bún, phở.

Tương ớt truyền thống (tương ớt lên men) làm từ ớt đỏ chín kết hợp đường, tỏi, muối, giấm rồi xay nhuyễn và để lên men tự nhiên. Loại này có vị chua nhẹ hơn, ít dầu hơn và thường dùng kèm cao lầu, cơm gà, mì Quảng.

Nếu mua làm quà mang đi xa, tương ớt xào giữ được lâu hơn nhờ lớp dầu trên bề mặt. Tương ớt truyền thống ngon nhất khi dùng tươi trong vài tuần.

Ăn kèm món gì cho đúng vị phố Hội?

Gần như mọi quán ăn ở Hội An đều đặt sẵn một hũ tương ớt trên bàn. Nếu muốn trải nghiệm đúng cách người địa phương dùng, hãy thử với các món sau: cơm gà Hội An, mì Quảng, cao lầu, bánh mì phố cổ, chả bò, tré, bánh đập, bánh cuốn và các món hải sản nướng.

Tô mì Quảng ăn kèm hũ tương ớt xào Hội An trên bàn gỗ

Với cơm gà và mì Quảng, chỉ cần nửa thìa cà phê đặc sản Hội An là đủ dậy vị. Với bánh mì, có thể phết một lớp mỏng tương ớt xào lên mặt bánh thay cho tương ớt Sriracha thông thường. Sự khác biệt về độ thơm và vị bùi khá rõ.

Tương ớt Hội An cũng có thể pha thêm chút nước mắm và giấm để tạo nước chấm cho các món nướng hoặc hải sản. Cách pha này phổ biến ở các quán ăn ven biển khu vực Cửa Đại.

Tự làm tương ớt Hội An tại nhà

Công thức dưới đây dựa trên cách làm tương ớt xào, loại phổ biến nhất và dễ bảo quản nhất. Bạn có thể tự làm ở nhà để sử dụng hàng ngày. 

Nguyên liệu

Ớt sừng: 200 g (chọn trái to, nạc dày, ít cay hơn), ớt chỉ thiên: 100 g (tạo độ cay chính), cà chua chín: 2 quả, tỏi bóc vỏ: 100 g, đường vàng: 100 g, nước mắm ngon: 100 ml, dầu ăn: 90 ml, dầu hạt điều: 10 ml, mè trắng rang: 2 thìa canh, muối: 1,5 thìa cà phê.

Các bước thực hiện

• Rửa sạch ớt, bổ đôi ớt sừng. Đun sôi nước với chút muối, cho ớt sừng, ớt chỉ thiên và cà chua vào chần khoảng 3 phút.
• Vớt ra ngâm ngay vào nước đá lạnh để giữ màu đỏ tươi. Bóc vỏ cà chua, bỏ cuống và hạt ớt (giữ lại một ít hạt nếu muốn cay hơn). Cắt nhỏ rồi xay nhuyễn cùng nửa chén nước.
• Xay nhuyễn tỏi riêng. Phi tỏi thơm trong dầu ăn rồi vớt ra bát để riêng.
• Cho hỗn hợp ớt và cà chua đã xay vào chảo dầu vừa phi tỏi. Thêm đường, nước mắm, muối và dầu hạt điều. Khuấy đều, đun nhỏ lửa trong 45 đến 50 phút cho đến khi tương sánh đặc và ráo nước.
• Cho tỏi phi vào đảo đều 1 đến 2 phút rồi tắt bếp. Để nguội một chút, rắc mè rang lên trên và trộn nhẹ.
• Cho tương ớt đã nguội vào lọ thủy tinh sạch, đổ thêm một lớp dầu ăn mỏng trên bề mặt để ngăn nấm mốc. Bảo quản ngăn mát tủ lạnh, dùng được trong khoảng một tháng.

Các bước xào tương ớt Hội An trên chảo với ớt đỏ tỏi và mè rang

Một lưu ý quan trọng: luôn đeo găng tay khi sơ chế ớt, đặc biệt ớt chỉ thiên. Nếu muốn tương giữ được lâu hơn, không nên thêm hành tím vì hành dễ khiến tương bị chua và giảm thời gian bảo quản.

>> Đọc thêm: Review món kem ống Hội An luôn được du khách yêu thích

Mua ở đâu cho đúng hàng chuẩn gốc?

Tương ớt bán ở Hội An rất nhiều, nhưng không phải cơ sở nào cũng làm theo công thức truyền thống. Kinh nghiệm du lịch Hội An sẽ gợi ý cho bạn một số thương hiệu có tiếng lâu năm, được nhiều người địa phương và du khách tin dùng.

Tương ớt Triều Phát tại 41 Nguyễn Thái Học, phường Minh An. Đây là thương hiệu lâu đời nhất, gắn với ngôi nhà cổ hơn 200 năm tuổi. Theo Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, tương ớt Triều Phát đã trải qua 5 đời gia truyền. Chị Lý Hồng Linh, chủ thương hiệu hiện tại, đã từ bỏ 11 năm làm ngân hàng để tiếp nối nghề gia đình. Sản phẩm làm hoàn toàn thủ công, quy trình khép kín. Giá cao hơn các loại tương ớt thông thường, nhưng vị cay từ từ và hương thơm đặc trưng rất khác biệt.

Tương ớt Tinh Tam tại 26 Trần Hưng Đạo, phường Minh An. Thương hiệu hoạt động từ năm 2014, chuyên tương ớt xào và tương ớt truyền thống. Nguyên liệu từ ớt Đà Lạt, Gia Lai, không sử dụng chất bảo quản.

Tương ớt Thu Bồn tại 441/0 Cửa Đại, phường Cẩm Châu. Vị cay nồng nhưng không hăng, đóng gói kỹ, phù hợp vận chuyển đi xa.

Tương ớt Bông tại 545 Hai Bà Trưng, phường Cẩm Phô. Giá bình dân, vị không quá nồng, thích hợp cho người mới thử tương ớt miền Trung.

Ngoài các cửa hàng chuyên, du khách cũng có thể mua tương ớt tại chợ Hội An hoặc các cửa hàng đặc sản trên đường Trần Phú, Nguyễn Thái Học. Khi mua ở chợ, nên hỏi rõ ngày sản xuất vì tương ớt thủ công không có tem nhãn công nghiệp.

Mẹo chọn tương ớt ngon và giữ đúng vị

Tương ớt Hội An chuẩn có vài dấu hiệu nhận biết khá rõ: màu đỏ thẫm hoặc cam đậm tự nhiên (không đỏ chói), mùi thơm tỏi và ớt rõ ràng khi mở nắp, kết cấu sánh vừa phải và có thể thấy hạt mè lẫn trong tương.

Du khách chọn mua hũ tương ớt đặc sản tại cửa hàng ở phố cổ Hội An

Về bảo quản: sau khi mở nắp, luôn đậy kín và giữ trong ngăn mát tủ lạnh. Mỗi lần lấy tương nên dùng muỗng sạch, khô, tránh đưa nước hoặc thức ăn thừa vào hũ. Tương ớt xào có lớp dầu phủ bề mặt sẽ giữ được khoảng một tháng trong tủ lạnh. Tương ớt truyền thống không có lớp dầu bảo vệ thì nên dùng trong hai tuần để giữ vị tốt nhất.

Nếu mua mang đi xa bằng máy bay, bạn hãy chọn loại đóng hũ nhựa kín hoặc lọ thủy tinh có nắp vặn chắc chắn. Nhiều cửa hàng ở Hội An hiện hỗ trợ đóng gói chống đổ vỡ để du khách yên tâm xách tay hoặc gửi hành lý ký gửi.

Với du khách ghé Hội An lần đầu, tương ớt là món quà gọn nhẹ, giá phải chăng và mang được “vị phố cổ” về nhà theo đúng nghĩa. Ai ăn cay yếu nên bắt đầu bằng tương ớt xào, vì loại này đã qua xào nấu nên độ cay giảm đáng kể so với tương ớt truyền thống lên men. Còn nếu thích thử trọn vẹn vị cay nồng miền Trung, Triều Phát hoặc Thu Bồn là hai cái tên đáng cân nhắc nhất.

Hằng Min – daivietourist.vn