Mực một nắng Nha Trang: cách chọn đúng, giá bao nhiêu và chế biến sao cho ngon?

Mực một nắng Nha Trang là loại mực ống tươi chỉ phơi qua đúng một lần nắng, bên ngoài se khô nhưng bên trong vẫn giữ độ mềm và vị ngọt tự nhiên của biển. Đây là một trong những đặc sản được du khách tìm mua nhiều nhất khi đến Nha Trang, vừa để thưởng thức tại chỗ vừa mang về làm quà. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách phân biệt mực ngon và mực kém chất lượng, hay chế biến sao cho giữ đúng hương vị đặc trưng. Bài viết này chia sẻ những tiêu chí chọn mực, khung giá tham khảo và cách nấu phổ biến nhất.

Mực một nắng Nha Trang được phơi trên giàn dưới nắng biển

Mực một nắng là gì và vì sao Nha Trang nổi tiếng nhất?

Mực một nắng là mực ống tươi được rửa sạch, loại bỏ nội tạng rồi phơi dưới trời nắng gắt đúng một ngày. Sau khi phơi, lớp ngoài của mực se lại, ráo nước, trong khi phần thịt bên trong vẫn còn tươi, dẻo và có màu trắng đục tự nhiên.

Chính kỹ thuật phơi vừa đủ này tạo ra sự khác biệt so với mực khô truyền thống: mực một nắng không bị cứng, không bị mất vị ngọt, và khi chế biến vẫn giữ được độ mềm gần như mực tươi.

Nhiều vùng biển ở Việt Nam đều làm mực một nắng, từ Phan Rang, Phan Thiết đến Phú Quốc. Tuy nhiên, mực Nha Trang thường được đánh giá cao hơn vì vùng biển Khánh Hòa có nước sâu, độ muối cao và hệ sinh thái rạn san hô phong phú. 

Mực ống đánh bắt ở đây thịt dày, ngọt đậm hơn so với nhiều vùng khác. Thêm vào đó, ngư dân Nha Trang có truyền thống phơi mực ngay trên thuyền hoặc ngay khi cập bến, khi mực còn rất tươi (gọi là “còn mi nơ”), nên chất lượng thành phẩm thường ổn định.

Một điểm ít người để ý: mực một nắng ngon nhất thường là mực câu, không phải mực giã cào hay đánh lưới. Mực câu được xẻ và phơi ngay khi vừa kéo lên, thịt chắc và ngọt rõ rệt. Mực giã cào thường bị dập, phải lột da trước khi phơi nên mất đi một phần hương vị tự nhiên, và giá cũng rẻ hơn đáng kể.

>> Xem thêm: Gỏi cá mai Nha Trang món đặc sản trứ danh say mê du khách

Phân biệt mực một nắng ngon và mực kém chất lượng

Trên thị trường có nhiều mức chất lượng mực một nắng khác nhau, và sự chênh lệch giá giữa mực ngon và mực kém có thể lên tới gấp đôi. Dưới đây là bốn tiêu chí giúp nhận biết mực chất lượng bằng mắt thường:

• Màu sắc: Mực ngon có màu trắng đục hoặc hồng nhạt tự nhiên, phần lưng phủ lớp phấn trắng mỏng. Nếu mực ngả vàng, thâm tím hoặc trắng bệch bất thường thì có thể đã để lâu hoặc bị tẩy.
• Độ dày và kết cấu: Thân mực dày đều, phần đầu và thân dính chặt. Mực mỏng, nhũn hoặc teo tóp là dấu hiệu của mực kém hoặc mực phơi không đúng cách.
• Mùi: Mực chuẩn có mùi biển nhẹ, thơm đặc trưng. Nếu ngửi thấy mùi hôi, tanh nồng hoặc mùi hóa chất thì không nên mua.
• Độ ẩm: Bên ngoài se khô nhưng bên trong vẫn hơi mềm khi ấn nhẹ. Mực quá ướt nghĩa là chưa phơi đủ nắng (nặng ký hơn nhưng chất lượng kém), mực quá khô cứng thì đã bị phơi quá lâu hoặc bảo quản không tốt.

Một lỗi phổ biến mà kinh nghiệm du lịch Nha Trang thấy khi mua mực: chọn theo giá rẻ mà không kiểm tra nguồn gốc. Mực giã cào lột da thường có giá thấp hơn nhiều so với mực câu nguyên da, nhưng độ ngọt và dai kém hẳn. Nếu thấy giá mực một nắng dưới 400.000 đ/kg, cần cẩn trọng vì rất có thể đó là mực phơi không đạt chuẩn hoặc mực nhập từ vùng biển khác rồi gắn mác Nha Trang.

So sánh mực một nắng ngon có lớp phấn trắng và mực kém chất lượng

Giá mực một nắng Nha Trang theo từng loại

Giá mực một nắng phụ thuộc vào loại mực, kích cỡ và mùa đánh bắt. Dưới đây là khung giá tham khảo từ nhiều nguồn bán hải sản tại Nha Trang, có thể thay đổi theo thời điểm:

Giá trên là giá tham khảo phổ biến tại thời điểm viết bài và có thể dao động theo mùa biển. Thông thường, mùa mực chính ở Nha Trang rơi vào khoảng tháng 3 đến tháng 9 (lịch âm), khi nguồn cung dồi dào hơn thì giá có thể mềm hơn. Ngược lại, vào mùa mưa hoặc biển động, mực ít hơn và giá thường tăng.

Điểm cần lưu ý: cùng là “mực một nắng loại 1” nhưng giá giữa mực câu và mực giã cào có thể chênh nhau 30-50%. Khi mua, bạn nên hỏi rõ loại mực và cách đánh bắt thay vì chỉ nhìn vào nhãn phân loại.

Cách chế biến mực một nắng ngon tại nhà

Mực một nắng dễ chế biến vì bản thân đã có vị ngọt tự nhiên, không cần tẩm ướp quá nhiều gia vị. Dưới đây là ba cách phổ biến nhất để chế biến đặc sản Nha Trang này tại nhà:

• Nướng muối ớt: Rã đông mực, rửa sạch, để ráo. Nướng trên bếp than hoặc bếp nướng điện ở lửa vừa, trở đều hai mặt cho đến khi mực se vàng nhẹ và thơm. Chấm muối ớt xanh hoặc muối tiêu chanh. Đây là cách đơn giản nhất và giữ được vị ngọt gốc của mực tốt nhất.
• Chiên nước mắm: Ướp mực với 3-5 muỗng nước mắm Nha Trang trong khoảng 30 phút. Đun nóng dầu, phi thơm tỏi rồi cho mực vào chiên vàng đều hai mặt. Vớt ra, để ráo dầu, cắt miếng vừa ăn. Dùng nóng kèm rau sống. Món này đậm đà hơn, phù hợp ăn với cơm.
• Nướng sa tế: Pha sốt sa tế gồm sa tế, tỏi băm, dầu ăn và một chút đường. Phết đều lên mực rồi nướng trên bếp than, trở mặt và phết thêm sốt cho đến khi mực chín vàng. Vị cay nồng của sa tế kết hợp với vị ngọt mực tạo ra hương vị rất bắt.

Khi chế biến, nên dùng bếp than nếu có điều kiện vì hương khói than giúp mực thơm hơn rõ rệt so với bếp gas hay bếp điện. Một lưu ý quan trọng: rã đông mực bằng cách chuyển từ ngăn đông sang ngăn mát tủ lạnh, không ngâm trực tiếp vào nước vì sẽ làm mực nhạt vị và mất độ dai.

Đĩa mực một nắng nướng muối ớt vàng giòn trên bàn ăn

>> Đọc thêm: Bánh tráng xoài Nha Trang – đặc sản nổi tiếng mua về làm quà

Bảo quản mực một nắng đúng cách

Mực một nắng không phải hàng khô hoàn toàn nên cần bảo quản cẩn thận để tránh hỏng. Nếu mua về dùng trong ngày, chỉ cần giữ mực trong ngăn mát tủ lạnh. Với mực cần để lâu hơn, cách bảo quản đúng là cho vào túi hút chân không hoặc túi zip kín rồi để trong ngăn đông ở nhiệt độ dưới -18°C. Ở điều kiện này, mực giữ được chất lượng khoảng 3 đến 6 tháng tùy độ tươi ban đầu.

Không nên rã đông rồi đông lại nhiều lần vì mỗi chu kỳ rã đông làm thịt mực mất nước, giảm độ dai và dễ bị biến chất. Cách tốt nhất là chia mực thành từng phần nhỏ vừa đủ cho một bữa ăn trước khi cấp đông, để mỗi lần chỉ lấy đúng lượng cần dùng.

Mua mực một nắng ở đâu khi du lịch Nha Trang?

Khi du lịch Nha Trang, du khách có thể mua mực một nắng ở chợ truyền thống hoặc cửa hàng đặc sản. Chợ Đầm và chợ Xóm Mới là hai chợ lớn nhất, có nhiều sạp bán hải sản khô với đủ loại mực một nắng. Ưu điểm khi mua ở chợ là được xem trực tiếp mực, ngửi mùi và so sánh giá giữa các sạp. Tuy nhiên, cần kiểm tra kỹ vì chất lượng giữa các sạp không đồng đều.

Ngoài chợ, một số cửa hàng đặc sản chuyên biệt ở Nha Trang có dịch vụ đóng gói hút chân không, giao hàng tận nơi và cam kết nguồn gốc rõ ràng. Với du khách cần mang mực lên máy bay, hàng đóng gói hút chân không là lựa chọn tiện hơn vì hạn chế mùi và dễ vận chuyển.

Một điều nên tránh: không nên mua mực từ các gánh hàng rong hoặc người bán dạo ven đường vì khó kiểm chứng nguồn gốc và chất lượng bảo quản. Mực để ngoài trời nắng cả ngày mà không được giữ lạnh sẽ giảm chất lượng rất nhanh.

Quầy bán đặc sản hải sản khô tại chợ Đầm Nha Trang

Nếu đang lên kế hoạch du lịch Nha Trang và muốn mua mực một nắng về làm quà, ưu tiên mực ống câu loại 1 hoặc loại 2 vì đây là hai phân khúc cân bằng tốt nhất giữa giá và chất lượng. Với những ai lần đầu thử, nên mua khoảng 0,5 đến 1 kg để nếm trước khi đặt số lượng lớn hơn, vì khẩu vị mỗi người khác nhau và cách bảo quản khi vận chuyển xa cũng ảnh hưởng đến chất lượng thành phẩm.

Hằng Min – daivietourist.vn