Gỏi cá mai Nha Trang: Món tươi sống đáng thử và cách ăn cho đúng vị

Gỏi cá mai là món gỏi cá tươi sống đặc trưng của vùng biển Nha Trang, nổi tiếng nhờ vị ngọt thanh tự nhiên của cá mai trộn cùng hành tây, rau răm và nước mắm pha chua cay. Đây là món ăn dân dã gắn liền với văn hóa ẩm thực ven biển Khánh Hòa, được người địa phương ăn quanh năm và là một trong những đặc sản mà du khách thường được giới thiệu ngay khi đặt chân đến Nha Trang.

Đĩa gỏi cá mai tươi Nha Trang bày kèm rau sống và nước chấm trên bàn ăn

Vì sao cá mai Nha Trang làm gỏi ngon hơn nơi khác?

Cá mai ngon nhờ tươi, và tươi thì phụ thuộc hoàn toàn vào khoảng cách từ biển đến bàn ăn. Đây là loại cá nhỏ thuộc họ cá trỏng (Engraulidae), thân mỏng, thịt trắng trong, dài khoảng 5 đến 8 cm, sống ở vùng biển ven bờ Khánh Hòa. Đặc điểm quan trọng nhất của cá mai là ươn rất nhanh sau khi rời nước, nhanh hơn đáng kể so với nhiều loại cá biển khác.

Chính vì vậy, gỏi cá mai tươi sống gần như chỉ phổ biến tại Nha Trang và một số vùng ven biển lân cận, nơi cá từ thuyền lên bờ có thể đưa thẳng vào quán trong vài giờ. Ở các tỉnh xa biển, cá mai thường được phơi khô hoặc làm mắm thay vì ăn sống. Du khách mua cá mai đông lạnh mang về nhà sẽ khó tái tạo được vị gỏi tươi như ăn tại Nha Trang.

Thịt cá mai tươi khi ăn sống có vị ngọt thanh, không tanh nếu sơ chế đúng cách. Kết cấu thịt mềm nhưng vẫn giữ độ dai nhẹ, tạo cảm giác giòn sật khi nhai cùng hành tây. Cá mai đánh bắt được quanh năm, nhưng mùa biển lặng từ khoảng tháng 3 đến tháng 9 thường cho chất lượng cá ổn định nhất.

>> Xem thêm: Bánh tráng xoài Nha Trang – đặc sản nổi tiếng mua về làm quà

Gỏi cá mai được chế biến như thế nào?

Gỏi cá mai ngon phụ thuộc phần lớn vào nguyên liệu tươi và kỹ thuật sơ chế, không cần gia vị cầu kỳ. Quy trình chế biến phổ biến gồm các bước sau:

• Chọn cá mai tươi sống. Cá phải còn trong, mắt sáng, thịt chắc, không có mùi ươn. Tốt nhất là cá vừa lên bến trong ngày, mua tại chợ cá hoặc bến thuyền vào sáng sớm.
• Sơ chế cá. Bỏ đầu, bỏ ruột, rửa sạch nhiều lần với nước lạnh. Nhiều quán ngâm cá qua nước đá để thịt cá săn lại và giữ độ tươi.
• Pha nước trộn gỏi. Nước mắm ngon pha cùng chanh tươi, tỏi băm, ớt thái và một ít đường. Tỷ lệ cân bằng giữa chua, cay, mặn, ngọt là yếu tố quyết định vị gỏi.
• Trộn gỏi. Cá sau khi vắt ráo được trộn cùng hành tây thái mỏng, rau răm thái nhỏ và nước gỏi. Trộn đều tay nhưng nhẹ để cá không bị nát.
• Bày đĩa và ăn kèm. Gỏi rắc thêm đậu phộng rang giã dập, ăn kèm bánh tráng nướng hoặc bánh phồng tôm. Rau ăn kèm thường gồm xà lách, rau thơm các loại và chuối chát thái lát.

Nguyên liệu chế biến gỏi cá mai gồm cá tươi hành tây rau răm đậu phộng bày trên mặt bàn

Một số quán có thêm biến tấu như trộn gỏi với xoài xanh bào sợi hoặc rắc mè rang, nhưng phiên bản truyền thống vẫn giữ công thức đơn giản với hành tây và rau răm làm chủ đạo. Sai lầm phổ biến nhất khi tự làm gỏi cá mai là dùng cá không đủ tươi hoặc để cá ở nhiệt độ phòng quá lâu trước khi chế biến, khiến gỏi bị tanh dù gia vị có đậm đến đâu.

Nên thử gỏi cá mai ở đâu khi đến Nha Trang?

Gỏi cá mai ngon nhất thường nằm ở các quán bình dân gần nguồn cá, không nhất thiết là nhà hàng lớn. Khu vực chợ Đầm và các con hẻm lân cận có nhiều quán hải sản nhỏ bán gỏi cá mai theo mùa. Ưu điểm của khu vực này là nguồn cá tươi từ chợ gần đó, giá phải chăng và xoay vòng nguyên liệu nhanh.

Các quán hải sản bình dân trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, khu vực gần cảng cá và dọc một số tuyến đường ven biển cũng là lựa chọn tốt. Nhiều quán ở khu vực này lấy cá trực tiếp từ thuyền đánh bắt vào sáng sớm, nên buổi trưa và chiều thường là thời điểm gỏi cá mai đạt chất lượng tốt nhất.

Quán hải sản bình dân ven biển Nha Trang bày bàn ghế ngoài trời đón khách

Không phải quán nào ở Nha Trang cũng bán gỏi cá mai quanh năm. Món này phụ thuộc vào mùa đánh bắt và thời tiết biển. Vào những ngày biển động kéo dài hoặc giữa mùa mưa, một số quán có thể hết cá mai tươi hoặc tạm ngưng bán. 

Nếu muốn chắc chắn, kinh nghiệm du lịch Nha Trang gợi ý bạn nên hỏi trước quán về tình trạng cá trong ngày thay vì đến rồi mới hỏi. Du khách cũng nên ưu tiên quán có lượng khách ổn định, vì quán đông nghĩa là nguyên liệu xoay vòng nhanh hơn và cá tươi hơn.

>> Tìm hiểu thêm: Món ăn ngon Nha Trang: 15 đặc sản phải thử khi đi du lịch phố biển

Lần đầu ăn gỏi cá mai nên lưu ý gì?

Với người chưa quen ăn cá sống, gỏi cá mai là một trong những món tươi sống dễ tiếp cận nhất vì vị nhẹ, không tanh nặng và kết hợp nhiều rau ăn kèm giúp cân bằng khẩu vị.

Ăn ngay khi được dọn ra là điều quan trọng nhất. Gỏi cá mai để trên bàn quá 10 đến 15 phút sẽ bắt đầu mất độ tươi, nước gỏi ngấm sâu khiến cá mềm nhũn và dễ có mùi. Đây là món nên gọi sau cùng trong bữa ăn nếu đặt nhiều món, để ăn khi vừa dọn.

Nếu nhạy cảm với đồ sống hoặc có dạ dày yếu, có thể nhờ quán chần sơ cá qua nước sôi trước khi trộn gỏi. Vị sẽ hơi khác so với bản tươi sống, thịt cá chín nhẹ bớt ngọt thanh, nhưng vẫn giữ được hương vị đặc trưng và an toàn hơn.

Du khách cầm đũa gắp gỏi cá mai tươi từ đĩa tại quán ăn Nha Trang

Kết hợp gỏi cá mai với bia lạnh hoặc nước chanh muối là cách thưởng thức phổ biến của người Nha Trang. Vị chua cay của gỏi cân bằng rất tốt với đồ uống mát, đặc biệt trong những buổi chiều ven biển. Ngoài gỏi cá mai, du khách có thể thử thêm các món cá mai khác như cá mai chiên giòn hoặc cá mai nướng muối ớt để so sánh cách người địa phương tận dụng cùng một loại cá theo nhiều cách khác nhau.

Gỏi cá mai phù hợp với du khách thích khám phá ẩm thực địa phương và sẵn sàng thử món tươi sống. Nếu đến Nha Trang vào khoảng tháng 3 đến tháng 9 khi biển lặng, đây là thời điểm cá mai ổn định nhất về chất lượng. Ai đang lên kế hoạch du lịch Nha Trang và muốn trải nghiệm ẩm thực trọn vẹn, Đại Việt Tourist có thể hỗ trợ sắp xếp lịch trình bao gồm cả những điểm ăn uống đặc sản mà du khách tự tìm dễ bỏ lỡ.

Tuyết Nhi – Daivietourist.vn