Tháp Bà Ponagar Nha Trang: di tích Chăm nghìn năm và những điều nên biết

Tháp Bà Ponagar Nha Trang là quần thể kiến trúc Chăm Pa có niên đại từ thế kỷ VIII đến XIII, tọa lạc trên đồi Cù Lao bên sông Cái, cách trung tâm thành phố Nha Trang khoảng 2 km về phía Bắc. Di tích này vừa được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt vào tháng 1 năm 2025, khẳng định giá trị lịch sử và nghệ thuật vượt trội so với hàng trăm di tích Chăm còn lại trên dải đất miền Trung. Bài viết dưới đây tổng hợp thông tin về lịch sử, kiến trúc, giá vé, giờ mở cửa cùng những lưu ý thực tế giúp bạn lên kế hoạch tham quan trọn vẹn.

Toàn cảnh quần thể tháp Bà Ponagar Nha Trang nhìn từ chân đồi Cù Lao

Tháp Bà Ponagar thờ ai và vì sao được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt?

Tháp Bà Ponagar là nơi thờ Nữ thần Po Nagar, vị thần Mẹ Xứ sở của người Chăm, sau này được cộng đồng người Việt tiếp nối tín ngưỡng dưới tên gọi Thiên Y A Na Thánh Mẫu. Theo truyền thuyết Chăm, bà được sinh ra từ áng mây và bọt biển, là đấng tạo dựng trái đất, ban cho con người gỗ quý, cây lúa và sự bình an.

Quần thể tháp nằm trên đồi Cù Lao cao khoảng 10 đến 12 mét so với mực nước biển, mặt hướng ra cửa sông Cái. Vị trí này vừa thuận lợi cho phòng thủ trong lịch sử vừa tạo nên khung cảnh sông, núi, biển hòa quyện mà ngày nay du khách vẫn có thể cảm nhận rõ khi đứng từ sân tháp nhìn xuống.

Năm 1979, Tháp Bà Ponagar được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Theo Quyết định số 152/QĐ-TTg ngày 17 tháng 1 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, di tích chính thức được nâng lên thành Di tích quốc gia đặc biệt. Đây là danh hiệu cao nhất trong hệ thống xếp hạng di tích Việt Nam, ghi nhận giá trị nổi bật về lịch sử, kiến trúc, điêu khắc và hệ thống bia ký với 28 minh văn bằng chữ Sanskrit và Champa cổ.

Điều đáng chú ý là dù trải qua hơn mười thế kỷ, quần thể tháp vẫn giữ được kết cấu khá nguyên vẹn. Kỹ thuật xây gạch nung không dùng vữa của người Chăm đến nay vẫn là đề tài nghiên cứu chưa có lời giải hoàn toàn, và đây cũng là lý do khiến Tháp Bà Ponagar trở thành điểm đến hấp dẫn không chỉ với du khách phổ thông mà cả giới nghiên cứu kiến trúc, khảo cổ.

>> Đọc thêm: Nhà hát Đó Nha Trang: giá vé, lịch diễn và kinh nghiệm xem show trọn vẹn

Khám phá 3 tầng kiến trúc bên trong quần thể tháp

Toàn bộ quần thể được chia thành 3 mặt bằng theo chiều cao, mỗi tầng có chức năng riêng trong sinh hoạt tín ngưỡng của người Chăm xưa.

Tầng dưới cùng: Tháp cổng. Đây là lối vào chính của khu di tích, nơi khách hành hương ngày trước dừng lại trước khi bước vào không gian linh thiêng phía trên. Hiện tháp cổng chỉ còn lại phần nền và một số trụ đá, nhưng vẫn đủ để hình dung quy mô ban đầu.

Khu tiền đình Mandapa với hai hàng cột đá lớn tại tháp Bà Ponagar

Tầng giữa: Mandapa (tiền đình). Khu vực này có hai hàng cột lớn bằng gạch và đá, từng là nơi khách hành hương nghỉ ngơi, chuẩn bị lễ vật và chỉnh trang trang phục trước khi làm lễ. Mandapa mang phong cách kiến trúc chuyển tiếp từ Mỹ Sơn A1 sang Bình Định, là điểm nhấn kiến trúc mà nhiều du khách dễ bỏ qua nếu chỉ vội đi lên tầng trên.

Tầng trên cùng: Khu đền tháp. Đây là khu vực chính với các ngọn tháp còn đứng vững. Tháp chính (tháp Po Nagar) cao khoảng 23 mét, có 4 tầng, mỗi tầng đều có cửa giả, tượng thần và hình thú bằng đá chạm khắc tinh xảo. Bên trong tháp chính đặt tượng Nữ thần Po Nagar bằng đá hoa cương đen, cao khoảng 2,6 mét, ngồi trên bệ đá hình hoa sen. Ngoài tháp chính, khu vực này còn có các tháp nhỏ hơn thờ thần Shiva, thần Ganesh và các vị thần khác trong hệ thống Hindu giáo.

Một chi tiết mà du khách nên để ý: trên thân các tháp, những viên gạch nung đỏ được xếp khít đến mức khó nhìn thấy mạch nối. Kỹ thuật này khác hẳn cách xây gạch dùng vữa thông thường và là đặc trưng riêng của kiến trúc Chăm, tạo nên vẻ liền mạch độc đáo mà bạn khó tìm thấy ở các công trình gạch khác.

Giá vé, giờ mở cửa và cách di chuyển đến Tháp Bà Ponagar

Giá vé tham quan phổ biến tại thời điểm nhiều nguồn cập nhật trong năm 2026 là khoảng 30.000 đồng mỗi người mỗi lượt. Tuy nhiên, một số nguồn ghi nhận mức giá khác nhau tùy thời điểm cập nhật, dao động từ 25.000 đến 50.000 đồng. 

Theo kinh nghiệm du lịch Nha Trang, bạn nên kiểm tra trực tiếp tại quầy vé hoặc liên hệ Trung tâm Bảo tồn di tích tỉnh Khánh Hòa để nắm mức giá chính xác nhất khi đi. Người dân Khánh Hòa xuất trình căn cước công dân được miễn phí vé vào cổng.

Giờ mở cửa hằng ngày từ khoảng 8 giờ sáng đến 18 giờ chiều.

Địa chỉ: số 61 đường Hai Tháng Tư (đường 2/4), phường Bắc Nha Trang, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

Từ trung tâm Nha Trang, bạn đi theo đường Trần Phú về phía Bắc, qua cầu Trần Phú rồi rẽ vào đường Tháp Bà. Cuối đường Tháp Bà là lối vào khu di tích. Quãng đường khoảng 2 km, đi xe máy hoặc taxi chỉ mất 5 đến 10 phút. Xe buýt nội thành Nha Trang cũng có tuyến đi qua khu vực này.

Thời gian tham quan trung bình khoảng 45 phút đến 1,5 giờ tùy mức độ tìm hiểu. Nếu chỉ chụp ảnh và đi lướt, 30 đến 45 phút là đủ. Nếu muốn đọc bia ký, nghe thuyết minh và khám phá kỹ từng tầng, nên dành ít nhất 1 giờ.

Thời điểm nào đẹp nhất để đến Tháp Bà Ponagar?

Khoảng từ tháng 4 đến tháng 6 hằng năm là thời điểm thời tiết Nha Trang ổn định nhất, ít mưa, nắng vừa phải vào buổi sáng sớm. Đây cũng là lúc Tháp Bà Ponagar đẹp nhất khi ánh nắng chiếu lên gạch đỏ tạo sắc ấm đặc trưng.

Nếu đến vào khung giờ sáng sớm (ngay khi mở cửa), bạn tránh được đông đúc và có ánh sáng tốt để chụp ảnh. Buổi chiều muộn cũng là lựa chọn tốt vì nắng dịu, nhưng cần lưu ý giờ đóng cửa.

Tháng 10 đến tháng 12, Nha Trang vào mùa mưa, đường lên đồi có thể trơn. Tham quan vẫn được nhưng nên mang giày bám tốt và chuẩn bị áo mưa.

Du khách tham quan khu đền tháp chính Ponagar dưới nắng sáng

>> Tìm hiểu thêm:Chùa Long Sơn Nha Trang: ngôi cổ tự hơn 130 năm và tượng Phật Trắng lớn nhất Việt Nam

Lễ hội Tháp Bà Ponagar diễn ra khi nào?

Lễ hội Tháp Bà Ponagar (còn gọi là Lễ vía Bà hay Lễ hội Thiên Y A Na Thánh Mẫu) diễn ra hằng năm từ ngày 20 đến 23 tháng 3 âm lịch, thường rơi vào khoảng tháng 4 đến tháng 5 dương lịch. Lễ hội đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2012.

Các nghi thức chính gồm lễ thay xiêm y cho tượng Thánh Mẫu, lễ thả hoa đăng trên sông Cái, rước kiệu quanh khu dân cư, lễ dâng hương và lễ cầu quốc thái dân an. Bên cạnh phần lễ, phần hội có múa bóng, hát bội, hát văn, trò chơi dân gian và trình diễn nghề gốm, dệt thổ cẩm của đồng bào Chăm từ Ninh Thuận, Bình Thuận và các tỉnh Tây Nguyên.

Theo thông tin từ báo Văn Hóa, lễ hội năm 2026 dự kiến đón khoảng 100.000 lượt khách. Nếu bạn muốn trải nghiệm không khí lễ hội, đây là dịp đặc biệt nhất trong năm. Tuy nhiên, lượng khách rất đông vào những ngày chính hội, nên cần đặt chỗ ở sớm và chấp nhận không gian tham quan chật hơn bình thường.

Lưu ý trước khi tham quan Tháp Bà Ponagar

• Trang phục kín đáo. Tháp Bà Ponagar là nơi thờ tự linh thiêng, vẫn có người dân đến hành lễ hằng ngày. Bạn nên mặc trang phục che vai và đầu gối. Ban quản lý có dịch vụ cho mượn áo choàng miễn phí nếu bạn mặc trang phục quá ngắn.
• Đi theo lối chỉ dẫn. Khu di tích có các biển báo hướng dẫn lộ trình tham quan. Không leo trèo lên tường tháp hoặc sờ vào phù điêu, tượng đá vì gạch cổ dễ bị bào mòn.
• Không hút thuốc trong khuôn viên. Quy định cấm hút thuốc được áp dụng trong toàn bộ khu di tích.
• Mang giày thoải mái. Đường lên tháp là bậc thang gạch và đá, một số đoạn khá dốc. Dép xỏ ngón hoặc giày cao gót không phù hợp.
• Giữ vé để kiểm soát. Vé vào cổng có thể được kiểm tra tại nhiều điểm trong khu di tích.
• Có hướng dẫn viên tại điểm. Tại Tháp Bà có thuyết minh viên sẵn sàng giới thiệu lịch sử và kiến trúc. Nếu đi nhóm, việc có hướng dẫn viên giúp hiểu sâu hơn nhiều so với tự đọc biển thông tin.

Chi tiết phù điêu chạm khắc trên gạch đỏ tại tháp chính Ponagar

Tháp Bà Ponagar phù hợp với hầu hết du khách đến Nha Trang, từ người yêu lịch sử, kiến trúc đến gia đình có trẻ nhỏ muốn đổi nhịp sau những ngày tắm biển. Thời gian tham quan ngắn, chi phí thấp và vị trí gần trung tâm giúp bạn dễ dàng ghép điểm này vào bất kỳ lịch trình Nha Trang nào. Nếu bạn đang lên kế hoạch tour Nha Trang và muốn có người đồng hành sắp xếp lộ trình, Đại Việt Tourist tổ chức các gói tour Nha Trang trong ngày và trọn gói đã bao gồm điểm tham quan Tháp Bà Ponagar, phù hợp cho cả nhóm nhỏ lẫn đoàn đông.

Tuyết Nhi – Daivietourist.vn