Nhà cổ Phùng Hưng: hơn 240 năm kiến trúc giao thoa giữa lòng phố cổ Hội An

Nhà cổ Phùng Hưng là ngôi nhà buôn cổ hơn 240 tuổi tại số 4 Nguyễn Thị Minh Khai, phố cổ Hội An, được công nhận Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia từ năm 1993. Điểm khiến ngôi nhà này khác biệt so với hàng nghìn di tích trong khu phố cổ nằm ở hệ thống 80 cột gỗ lim và lối kiến trúc tổng hợp ba trường phái Việt Nam, Nhật Bản, Trung Hoa trong cùng một công trình. Với du khách đang lên lịch tham quan Hội An, đây là một trong những điểm đến giúp hình dung rõ nhất đời sống thương nhân thời thương cảng còn phồn thịnh.

Mặt tiền nhà cổ Phùng Hưng nhìn từ đường Nguyễn Thị Minh Khai Hội An

Câu chuyện hơn 240 năm của một gia tộc thương nhân

Ngôi nhà được xây dựng vào khoảng năm 1780, thời điểm thương cảng Hội An đang ở đỉnh cao giao thương quốc tế. Theo trang Di sản Thế giới Hội An (hoianworldheritage.org.vn), chủ nhân đầu tiên là một thương nhân người Việt buôn bán các mặt hàng lâm thổ sản có giá trị cao như quế, tiêu, muối, lụa tơ tằm, đồ sứ và thủy tinh. Ông đặt tên ngôi nhà là “Phùng Hưng” với mong muốn gia đình luôn làm ăn hưng thịnh.

Điều đáng chú ý là ngôi nhà không chỉ tồn tại như một di tích trưng bày. Chủ nhân hiện tại là con cháu đời thứ 8 của vị thương nhân ban đầu, vẫn sinh sống tại đây và trực tiếp chăm sóc, giữ gìn ngôi nhà. Gia đình còn mở một xưởng thêu thủ công ngay trong nhà, vừa bảo tồn nghề truyền thống vừa tạo sản phẩm lưu niệm cho du khách.

Ngày 29 tháng 6 năm 1993, nhà cổ Phùng Hưng được chứng nhận Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia. Nhưng với người dân Hội An, ngôi nhà còn gắn với ký ức về những trận lũ lịch sử, đặc biệt trận lũ năm 1964 khi nước dâng cao tới khoảng 2,5 mét. Thiết kế hai tầng với cửa sập thông tầng trên sàn gỗ tầng 2, vốn dùng để vận chuyển hàng hóa lên cao khi lũ về, chính là minh chứng cho cách người Hội An thích nghi thông minh với thiên tai.

>> Đọc thêm: Thuyết minh nhà cổ Đức An Hội An – di tích gần 200 năm tuổi

Kiến trúc giao thoa Việt – Nhật – Hoa độc đáo đến mức nào?

Ba nền văn hóa hiện diện rõ ràng trong từng phần kết cấu của nhà cổ Hội An, không chỉ là ảnh hưởng chung chung. Theo thông tin từ trang chính thức Di sản Thế giới Hội An, sự phân bổ cụ thể như sau:

• Kiến trúc Nhật Bản thể hiện qua mái gian giữa theo kiểu “tứ hải” (bốn hướng), tương tự mái Chùa Cầu gần đó, đặc trưng của thời kỳ Edo. Lớp mái này cao hơn các lớp mái kế cận để tạo khoảng thông thoáng tự nhiên.
• Kiến trúc Trung Hoa thể hiện qua hệ thống ban công, cửa chớp và cửa sổ bao quanh tầng trên.
• Kiến trúc Việt Nam chiếm phần lớn kết cấu còn lại: hệ thống rường cột, sườn gỗ, xà ngang, xà dọc cùng mái truyền thống hai hướng ở gian trước và gian sau.

Toàn bộ ngôi nhà có 80 cột gỗ lim, tất cả đặt trên chân đá để tránh tiếp xúc trực tiếp với mặt đất, giúp chống ẩm và mối mọt. Mái lợp ngói âm dương, giữ cho không gian bên trong mát mẻ ngay cả giữa trưa hè miền Trung. Nhiều cột và dầm gỗ được chạm trổ bởi nghệ nhân làng mộc Kim Bồng, một làng nghề truyền thống nổi tiếng của Hội An.

Hệ thống cột gỗ lim và khoảng thông tầng bên trong nhà cổ Phùng Hưng

Hệ thống cửa cũng là chi tiết đáng chú ý. Cửa theo kiểu “thượng song hạ bản” (trên là song gỗ, dưới là tấm bưng), có thể tháo rời hoàn toàn để thông gió vào mùa hè và đóng kín giữ ấm vào mùa đông. Trên cửa chính còn có hai “mắt cửa” gọi là môn thần, mang ý nghĩa tâm linh xua đuổi tà khí, là đặc trưng kiến trúc riêng của nhà cổ Hội An.

Bước vào nhà cổ Phùng Hưng, nên chú ý điều gì?

Ngôi nhà theo kiểu nhà ống với mặt tiền rộng chia thành ba gian. Gian giữa là lối đi chính, hai gian bên trước đây là cửa bán hàng. Khu vực gian ngoài hiện được sử dụng làm nơi tiếp khách tham quan, cách bài trí nội thất vẫn giữ nguyên vẹn.

Đi sâu vào bên trong qua cửa giữa, du khách sẽ thấy bức hoành phi ghi bốn chữ “Thế Đức Lưu Quang” (nghĩa là đức hạnh tổ tiên tỏa sáng lưu truyền) cùng các cặp câu đối cổ hai bên. Gian trong là phòng khách mở thông lên khoảng giếng trời cao tới mái, vừa lấy sáng tự nhiên vừa thoát nước khi mưa.

Lên tầng 2 qua cầu thang gỗ, du khách có thể thấy bàn thờ tổ tiên và bàn thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, vị thần phù hộ thương nhân đi biển trong tín ngưỡng Trung Hoa. Một chi tiết thú vị ít người để ý là bộ bảy quân xúc xắc đá cẩm thạch, tương truyền được dùng để “gieo quẻ” quyết định thời điểm khởi hành buôn bán.

Bàn thờ cổ và hoành phi câu đối bên trong tầng hai nhà cổ Phùng Hưng

Từ ban công tầng 2, du khách có thể phóng tầm mắt ra một đoạn phố cổ và nhìn sang phía Chùa Cầu, góc nhìn trên cao khá đẹp để chụp ảnh. Gia đình chủ nhà cũng mở xưởng thêu thủ công ngay tại đây, du khách có thể xem thợ thêu làm việc và mua sản phẩm lưu niệm như khăn thêu, túi vải.

Giá vé, giờ mở cửa và cách đến nhà cổ Phùng Hưng

Nhà cổ Phùng Hưng nằm trong hệ thống di tích phố cổ Hội An, du khách cần mua vé tham quan phố cổ thay vì mua vé riêng cho từng điểm. Mức giá tính đến thời điểm tháng 8/2026:

• Khách Việt Nam: 80.000 VNĐ/người
• Khách quốc tế: 120.000 VNĐ/người

Mỗi vé cho phép tham quan một số điểm di tích trong danh sách các nhà cổ, hội quán, bảo tàng và công trình văn hóa thuộc quần thể phố cổ. Vé bạn có thể mua tại các quầy bán vé chính thức đặt ở các lối vào khu phố cổ.

Nhà cổ mở cửa đón khách từ: 8:00 đến 18:00 hằng ngày, kể cả cuối tuần.

Về vị trí, nhà cổ tọa lạc tại số 4 đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Minh An, TP. Hội An. Ngôi nhà nằm cách Chùa Cầu chỉ vài bước chân, nên du khách có thể kết hợp cả hai điểm trong cùng một tuyến đi bộ. Từ Đà Nẵng, quãng đường đến Hội An khoảng 30 km, di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô mất chừng 40 đến 50 phút.

Du khách tham quan khu vực gian trước nhà cổ Phùng Hưng Hội An

>> Khám phá: Nhà cổ Quân Thắng Hội An – Khám phá nhà cổ có lịch sử 150 năm

Nên ghé vào lúc nào và lưu ý gì khi tham quan?

Theo kinh nghiệm du lịch Hội An, khung giờ từ 8:00 đến 10:00 sáng thường ít khách hơn, trời còn mát và ánh sáng tự nhiên chiếu vào nhà đẹp, phù hợp để quan sát chi tiết kiến trúc hoặc chụp ảnh. Nếu muốn không gian yên tĩnh hơn, tránh các ngày cuối tuần và dịp lễ lớn.

Vì đây là tài sản tư nhân đang có người sinh sống, du khách nên giữ yên lặng, không chạm vào hiện vật và hạn chế dùng đèn flash khi chụp ảnh. Nếu bắt gặp chủ nhà, một lời chào lịch sự sẽ được đón nhận.

Về trang phục, Hội An thường nắng nóng nên nên mặc thoáng mát, nhưng tránh quần áo quá ngắn để tôn trọng không gian di tích. Nhiều du khách chọn mặc áo dài truyền thống để chụp ảnh tại đây, tạo hình ảnh rất hợp với không gian cổ kính.

Nếu có thời gian, nên kết hợp nhà cổ Phùng Hưng với các điểm lân cận trên cùng tuyến đi bộ: Chùa Cầu, Hội quán Phúc Kiến, Hội quán Quảng Đông, nhà cổ Tấn Ký. Tuyến này đi bộ chỉ mất khoảng 15 đến 20 phút và nằm gọn trong quyền lợi vé tham quan phố cổ.

Nhà cổ Phùng Hưng phù hợp với du khách thích tìm hiểu kiến trúc, lịch sử hoặc muốn hiểu thêm về đời sống thương nhân Hội An xưa. Nếu chỉ đi Hội An nửa ngày và phải chọn lọc điểm dừng, đây là một trong số ít di tích vừa có câu chuyện gia tộc sống động, vừa giữ được gần như nguyên vẹn kiến trúc gốc qua hơn hai thế kỷ.

Hằng Min – daivietourist.vn