Bánh khô mè Đà Nẵng: cách chọn đúng bánh ngon làm quà

Bánh khô mè Đà Nẵng là loại bánh truyền thống làm từ bột gạo, mè, đường và gừng, nổi tiếng với quy trình nướng qua bảy lần lửa tạo độ giòn xốp đặc trưng. Đây là một trong ba đặc sản Đà Nẵng từng được Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam công nhận nằm trong Top 50 đặc sản nổi tiếng cả nước, bên cạnh chả bò và bánh tráng thịt heo. Với du khách đến Đà Nẵng, bánh khô mè là món quà vừa nhẹ nhàng, dễ mang theo, vừa mang đậm hương vị ẩm thực miền Trung.

Những chiếc bánh khô mè Đà Nẵng xếp trên mâm với lớp mè vàng bên ngoài

Vì sao bánh khô mè lại gắn liền với Đà Nẵng?

Bánh khô mè là đặc sản có gốc gác từ vùng đất Quảng Nam, nhưng nổi tiếng nhất ở làng nghề Cẩm Lệ, nay thuộc quận Cẩm Lệ, TP. Đà Nẵng.

Theo Cổng thông tin điện tử TP Đà Nẵng, nghề làm bánh khô mè tại khu vực Cẩm Bắc (phường Hòa Thọ Đông) và thôn Quang Châu (xã Hòa Châu) đã có từ những năm 1950. Ban đầu, bánh chỉ được làm vào dịp Tết Nguyên đán và lễ hội để dâng cúng tổ tiên. 

Từ năm 1998, chính quyền địa phương bắt đầu hỗ trợ phát triển làng nghề, giúp bánh khô mè từ một sản phẩm làng quê trở thành thương hiệu có đăng ký sở hữu.

Câu chuyện phổ biến nhất gắn với nghề bánh ở Cẩm Lệ bắt đầu từ năm 1967, khi bà Phan Thị Nhẫn mang nghề làm bánh từ làng Thị An về làng Cẩm Lệ. Theo báo Người Lao Động (tháng 1/2025), con trai bà Nhẫn là ông Huỳnh Đức Khiển sau đó lập cơ sở bánh khô mè Bà Liễu Mẹ vào năm 1988, trở thành thương hiệu nổi tiếng nhất làng nghề cho đến nay.

Điều đặc biệt là xưa kia, bánh khô mè được các bà vợ làm để đưa chồng, con lên kinh ứng thí. Chiếc bánh nhỏ gọn, bảo quản được lâu, đủ năng lượng cho chuyến đi xa. Chính xuất xứ bình dị này khiến bánh khô mè còn mang tên gọi dân gian “bánh khô khổ”.

>> Xem thêm: Top địa chỉ bánh chuối chiên ngon Đà Nẵng bạn nhất định phải thử

Quy trình “bảy lửa” tạo nên chiếc bánh khô mè

Mỗi chiếc bánh khô mè truyền thống phải trải qua bảy lần tiếp xúc với lửa, từ đó có tên gọi “bánh bảy lửa”.

Nguyên liệu chính gồm gạo (loại gạo xiệc cho bánh xốp nhất), nếp hương, mè (trắng hoặc đen), đường mía, gừng tươi và bột quế. Gạo và nếp được ngâm khoảng một giờ, để ráo rồi xay thành bột mịn.

Quy trình chế biến truyền thống gồm các công đoạn chính:

• Rây bột vào khuôn, ép nhẹ tạo hình bánh
• Hấp cách thủy khuôn trên lò khoảng năm phút cho bánh chín bằng hơi nước
• Nướng bánh trên lửa lớn để tạo kết cấu ban đầu
• Chuyển sang lửa vừa, tiếp tục nướng cho bánh khô đều
• Hạ xuống lửa nhỏ để giữ bánh giòn và xốp
• Rang mè, thắng đường trên lò than nóng rồi nhúng từng lát bánh vào đường, lăn qua mâm mè
• Sấy hoặc nướng lần cuối để lớp mè dính chắc, dậy mùi thơm

Theo Cổng thông tin TP Đà Nẵng, từ các công đoạn nấu và nướng này mà bánh được gọi là “bánh bảy lửa”. Giai đoạn thắng đường đòi hỏi kinh nghiệm: đường phải được nấu đến khi dùng đũa kéo thành sợi tơ không đứt. Đây cũng là yếu tố quyết định khi bẻ đôi bánh, đường sẽ kéo thành những sợi tơ vàng óng ánh.

Nghệ nhân đang nướng bánh khô mè trên bếp than tại làng nghề Cẩm Lệ

Một điều cần biết: hiện nay nhiều cơ sở đã rút gọn quy trình, dùng khuôn inox thay tre và bổ sung thiết bị hiện đại. Bánh vẫn giữ nguyên liệu truyền thống nhưng số lần nướng có thể giảm xuống năm lần. Điều này không nhất thiết làm bánh kém ngon, miễn nguyên liệu tốt và người thợ có tay nghề.

Cách phân biệt các thương hiệu bánh khô mè nổi tiếng

Không phải thương hiệu nào cũng làm bánh giống nhau, và sự khác biệt nằm ở nguyên liệu gốc, loại mè và quy trình riêng.

Có hai loại bánh chính: bánh khô nổ (áo bột nếp bên ngoài) và bánh khô mè (phủ mè). Cùng chất liệu nền là bột gạo nếp, chỉ khác lớp áo bên ngoài. Bánh khô mè phổ biến hơn vì dễ bảo quản và hương vị đậm đà hơn khi có lớp mè rang.

Lưu ý: giá trên là mức phổ biến tại thời điểm các cơ sở công bố, có thể thay đổi theo mùa và kênh mua hàng.

Nếu thích vị truyền thống chuẩn xứ Quảng, ưu tiên dòng mè trắng gạo xiệc. Với người thích thử vị mới, dòng mè đen gạo lứt cho hương bùi đậm hơn nhưng ít ngọt hơn. Bánh khô nổ phù hợp với người không quen vị mè.

Bảng so sánh các hộp bánh khô mè thương hiệu Bà Liễu và Cô Đây đặt cạnh nhau

>> Xem thêm: Vì sao bánh dừa nướng Đà Nẵng trở thành món quà đặc sản hấp dẫn?

Mua bánh khô mè ở đâu tại Đà Nẵng?

Bánh khô mè bán quanh năm tại Đà Nẵng, nhưng nguồn hàng dồi dào nhất là từ tháng 11 đến Tết Nguyên đán khi làng nghề Cẩm Lệ đỏ lửa liên tục.

Có ba nhóm địa chỉ chính để du khách chọn mua:

Mua trực tiếp tại cơ sở sản xuất: Đây là cách chắc chắn nhất về nguồn gốc. Cơ sở Bà Liễu Mẹ nằm tại 200/1 Ông Ích Đường, phường Hòa Thọ Đông, quận Cẩm Lệ. Cơ sở Cô Đây ở thôn Quang Châu, xã Hòa Châu. Mua tại gốc thường có giá tốt hơn và date sản xuất mới nhất.

Mua tại chợ truyền thống: Chợ Hàn (38 Hùng Vương, Hải Châu) và chợ Cồn đều có nhiều gian hàng bán đặc sản, trong đó có bánh khô mè các thương hiệu. Ưu điểm là tiện kết hợp mua sắm nhiều loại đặc sản khác. Tuy nhiên, nên hỏi rõ thương hiệu và kiểm tra hạn sử dụng trước khi mua.

Mua tại cửa hàng đặc sản: Các chuỗi như Siêu thị Quà Miền Trung (192 Hồ Nghinh, Sơn Trà), Đặc sản Hương Đà (nhiều chi nhánh), Siêu thị Thiên Phú hoặc Đặc Sản Làm Quà (23 An Thượng 26, Ngũ Hành Sơn) đều có bánh khô mè đóng gói sẵn, tem mác đầy đủ. Nhiều cửa hàng hỗ trợ đóng gói mang lên máy bay và giao hàng toàn quốc.

Một sai lầm phổ biến khi mua bánh khô mè làm quà: chọn hàng giá rẻ bất thường tại các điểm du lịch không rõ nguồn gốc. Bánh khô mè giả hoặc kém chất lượng thường dùng đường hóa học thay đường mía, mè không rang kỹ nên mất mùi thơm, và ruột bánh bở thay vì giòn xốp.

Bảo quản và thưởng thức đúng cách

Theo kinh nghiệm du lịch Đà Nẵng, bánh khô mè giữ ngon nhất trong khoảng 3 tháng kể từ ngày sản xuất nếu bảo quản đúng cách.

Sau khi mở gói, nên ăn hết trong vài ngày. Nếu còn dư, cho vào túi kín, để nơi khô ráo, tránh ánh nắng và nơi ẩm ướt. Có thể bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh để kéo dài thời gian sử dụng, nhưng cần lưu ý bánh sẽ hơi mất độ giòn ban đầu.

Cách thưởng thức truyền thống là ăn kèm trà xanh hoặc trà sâm dứa. Vị ngọt bùi của bánh cân bằng tốt với vị chát nhẹ của trà. Ăn chậm, từng miếng nhỏ sẽ cảm nhận rõ hơn lớp mè rang, vị gừng thoảng và sợi đường tơ khi bẻ đôi bánh.

Bánh khô mè bẻ đôi lộ sợi tơ đường vàng bên trong kèm tách trà xanh

Với du khách mang bánh đi xa bằng máy bay, nên chọn loại đóng hộp cứng thay vì gói mềm để tránh bánh vỡ vụn trong hành lý. Hầu hết các cửa hàng đặc sản tại Đà Nẵng đều hỗ trợ đóng gói riêng cho khách mang lên máy bay.

Bánh khô mè phù hợp làm quà cho hầu hết mọi người, đặc biệt là người lớn tuổi quen vị truyền thống miền Trung. Với trẻ nhỏ, nên chọn loại bánh khô nổ (ít ngọt hơn) hoặc dòng gạo lứt nếu muốn vị nhẹ nhàng hơn. Người đang kiêng đường hoặc có vấn đề về răng nên cân nhắc, vì bánh có hàm lượng đường khá cao và lớp mè bên ngoài cần nhai kỹ.

Đan Min – daivietourist.vn