Lăng Đồng Khánh: lăng tẩm giao thoa Á – Âu của vị vua vắn số triều Nguyễn

Lăng Đồng Khánh (Tư Lăng) là nơi an táng vua Đồng Khánh, vị hoàng đế thứ chín của nhà Nguyễn, tọa lạc tại phường Thủy Xuân, thành phố Huế. Khác với các lăng tẩm cùng thời, lăng này nổi bật bởi kiến trúc giao thoa giữa truyền thống cung đình và phong cách phương Tây, được xây dựng kéo dài suốt 35 năm qua 4 đời vua. Nằm trong quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO công nhận năm 1993, Tư Lăng ít đông khách hơn lăng Khải Định hay lăng Tự Đức nhưng lại sở hữu điện Ngưng Hy, công trình bảo lưu nghệ thuật sơn mài truyền thống bậc nhất Việt Nam.

Toàn cảnh lăng Đồng Khánh Huế nhìn từ phía trước khu tẩm điện

Vì sao lăng Đồng Khánh phải xây suốt 35 năm qua 4 đời vua?

Lăng Đồng Khánh có quá trình hình thành đặc biệt nhất trong hệ thống lăng tẩm triều Nguyễn, bởi vua Đồng Khánh qua đời quá sớm ở tuổi 25 khi chưa kịp nghĩ đến việc xây lăng cho mình.

Vua Đồng Khánh, tên húy Nguyễn Phúc Ưng Đường, là con trai cả của Kiên Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Cai. Ông được người Pháp đưa lên ngôi năm 1886 sau khi vua Hàm Nghi (em trai ông) xuất bôn theo phong trào Cần Vương. Triều đại Đồng Khánh chỉ kéo dài 3 năm (1886-1889).

Năm 1888, vua Đồng Khánh cho khởi công xây điện Truy Tư cạnh lăng mộ cha để thờ Kiên Thái Vương. Công trình đang xây dở thì vua ngã bệnh và đột ngột qua đời. Vua Thành Thái kế vị trong bối cảnh kinh tế suy kiệt, không đủ ngân sách xây lăng mới. Triều đình đổi tên điện Truy Tư thành điện Ngưng Hy để thờ vua Đồng Khánh, đồng thời an táng thi hài ông trên đồi Hộ Thuận Sơn cách điện khoảng 30 mét. Phải đến khi vua Khải Định lên ngôi năm 1916, lăng mới được tu sửa quy mô: xây thêm Bái Đình, Bi Đình, tượng quan văn võ. Toàn bộ quá trình hoàn thiện kéo dài đến năm 1923.

Chính vì trải qua nhiều giai đoạn xây dựng cách nhau hàng chục năm, lăng Đồng Khánh mang trên mình dấu ấn của nhiều thời kỳ kiến trúc khác nhau, từ truyền thống cung đình đến tân cổ điển phương Tây.

>> Đọc thêm: Lăng Thiệu Trị Huế: kiến trúc, đường đi, giá vé và kinh nghiệm tham quan Xương Lăng

Kiến trúc giao thoa Á-Âu có gì đáng xem?

Điện Ngưng Hy là công trình có giá trị nghệ thuật cao nhất trong toàn bộ khu lăng, được đánh giá là nơi bảo lưu bậc nhất nghệ thuật sơn mài và sơn son thếp vàng truyền thống Việt Nam.

Toàn bộ khu lăng tẩm có khoảng 20 công trình kiến trúc, chia thành hai khu vực chính: khu tẩm điện (nơi thờ) và khu lăng mộ (nơi chôn cất).

Khu tẩm điện

Điện Ngưng Hy được xây theo lối “trùng thiềm điệp ốc” đặc trưng của cung đình Huế, gồm ba nhà ghép lại theo hình chữ “tam”. Cửa chính Cung Môn bằng gỗ thiết kế ba gian hai tầng. Hai cửa bên và cửa hậu là cửa vòm cuốn kiểu phương Tây, mái đúc giả ngói. Bên ngoài, các phù điêu đất nung tráng men màu trang trí hình ngư ông đắc lợi, gà chọi, hoa quả. Bên trong, không gian được chạm khắc vàng son lộng lẫy, trang trí bằng hàng trăm hình ảnh minh họa 24 câu chuyện trong “Nhị thập tứ hiếu”.

Hai bên điện Ngưng Hy có Công Nghĩa Đường và Vĩnh Khánh Đường (thờ công thần), cùng Minh Ân Viện và Hữu Tùng Viện (nơi các cung phi ở để hương khói cho nhà vua).

Bên trong điện Ngưng Hy với nghệ thuật sơn son thếp vàng truyền thống

Khu lăng mộ

Khu lăng mộ quay về hướng đông nam, lấy núi Thiên Thai làm tiền án. Bái Đình, Bi Đình (nhà bia) và Bửu Thành (nơi đặt huyền cung chứa thi hài vua) được xây dưới thời Khải Định với phong cách tân cổ điển pha nét Á Đông. Tượng quan văn võ ở đây đáng chú ý vì được đắp bằng gạch thay vì tạc đá như các lăng trước đó. Trước khu mộ có bức bình phong truyền thống, tạo nên sự hòa trộn thú vị giữa hai phong cách.

Nếu lăng Tự Đức đại diện cho phong cách cổ truyền thuần túy và lăng Khải Định là kiến trúc hiện đại hóa hoàn toàn, thì lăng Đồng Khánh chính là “bước trung chuyển” giữa hai xu hướng này.

Giá vé, giờ mở cửa và cách mua vé tiết kiệm

Theo thông tin từ Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế áp dụng trong năm 2026, giá vé lẻ tham quan lăng Đồng Khánh là 50.000 VNĐ/người lớn; trẻ em dưới 6 tuổi được miễn phí. Tuy nhiên, một số nguồn du lịch ghi nhận mức 100.000 VNĐ, có thể do chênh lệch thời điểm cập nhật hoặc chính sách điều chỉnh theo mùa. Du khách nên kiểm tra lại trên trang chính thức của Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế trước chuyến đi.

Nếu dự định ghé thêm lăng Tự Đức gần đó, vé combo hai điểm lăng Tự Đức kết hợp lăng Đồng Khánh có giá khoảng 200.000 VNĐ/người lớn, tiết kiệm hơn so với mua lẻ từng điểm.

Giờ mở cửa tham khảo: 7h00 đến 17h30 hàng ngày, kể cả cuối tuần và ngày lễ. Vào một số dịp đặc biệt như Tết Nguyên đán, ngày Giải phóng Thừa Thiên Huế (26/3), ngày Quốc khánh (2/9) và ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), các điểm di tích Huế có thể miễn phí vé cho du khách Việt Nam.

Cổng vào khu di tích lăng Đồng Khánh ở phường Thủy Xuân Huế

>> Tìm hiểu thêm: Chùa Thiên Mụ: từ truyền thuyết bà tiên đến cổ tự linh thiêng nhất xứ Huế

Di chuyển đến lăng Đồng Khánh bằng cách nào?

Lăng Đồng Khánh nằm cách trung tâm thành phố Huế khoảng 5,5 km theo hướng tây nam, tại thôn Thượng Hai, phường Thủy Xuân. Từ trung tâm, du khách đi theo đường Bùi Thị Xuân rồi rẽ vào đường Huyền Trân Công Chúa. Trên tuyến này sẽ đi qua lăng Tự Đức trước, sau đó đi thêm khoảng 100 mét sẽ thấy biển chỉ dẫn vào lăng Đồng Khánh phía bên trái.

Xe máy hoặc taxi đều thuận tiện. Nếu kết hợp tham quan lăng Tự Đức, lăng Đồng Khánh và chùa Từ Hiếu trong cùng một buổi thì hợp lý về lộ trình vì ba điểm này nằm gần nhau trên cùng một tuyến đường.

Nên đi vào thời điểm nào và cần lưu ý gì?

Theo kinh nghiệm du lịch Huế, tháng 1 đến tháng 4 là khoảng thời gian lý tưởng nhất, khi Huế qua mùa mưa, trời nắng ráo nhưng chưa quá gắt. Tránh tháng 9 đến tháng 11, thời điểm mưa lớn kéo dài có thể khiến đường vào lăng trơn trượt và ảnh hưởng trải nghiệm.

Thời gian tham quan trung bình khoảng 45 đến 60 phút. Do lăng Đồng Khánh ít khách hơn lăng Khải Định hay lăng Tự Đức, du khách có thể thoải mái chụp ảnh và chiêm ngưỡng chi tiết kiến trúc bên trong điện Ngưng Hy mà không bị chen chúc. Đây cũng là điểm mà nhiều người bỏ sót khi du lịch Huế, dù giá trị nghệ thuật của điện Ngưng Hy thuộc hàng đầu trong hệ thống lăng tẩm triều Nguyễn.

Nên mang theo giày dép thoải mái vì khu lăng mộ nằm trên đồi, có một số đoạn bậc thang và đường đất. Nếu quan tâm đến kiến trúc và hội họa, đừng bỏ qua mảng tranh “Nhị thập tứ hiếu” bên trong điện Ngưng Hy, đây là bộ tranh sơn mài hiếm còn được bảo tồn tốt từ cuối thế kỷ 19.

Chi tiết phù điêu đất nung tráng men trang trí bên ngoài điện Ngưng Hy

Với những ai đã quen với lăng Tự Đức hoặc lăng Khải Định, lăng Đồng Khánh mang đến một góc nhìn khác: không hoành tráng nhưng chứa đựng câu chuyện đặc biệt về một vị vua vắn số và công trình dở dang được bốn đời vua nối tiếp hoàn thành. Nếu lịch trình cho phép, nên ghép lăng Đồng Khánh cùng lăng Tự Đức và chùa Từ Hiếu trong một buổi sáng để tận dụng tuyến đường và trải nghiệm trọn vẹn khu vực phường Thủy Xuân.

Hằng Min – daivietourist.vn