Lễ hội Nghinh Ông Phú Quốc: tín ngưỡng biển cả và những điều du khách nên biết

Lễ hội Nghinh Ông Phú Quốc là lễ hội cầu ngư lớn nhất đảo ngọc, diễn ra ngày 15 và 16 tháng 8 âm lịch hằng năm tại Lăng Ông Nam Hải, thị trấn Dương Đông. Lễ hội kéo dài khoảng 3 ngày với phần lễ trang nghiêm và phần hội rộn ràng, thu hút đông đảo ngư dân lẫn du khách. Nếu bạn đang lên kế hoạch ghé Phú Quốc vào khoảng tháng 9 hoặc tháng 10 dương lịch, đây là dịp hiếm để chứng kiến một nét văn hóa biển cả có từ hàng trăm năm trước.

Đoàn thuyền trang trí cờ hoa trong lễ hội Nghinh Ông Phú Quốc

Vì sao ngư dân Phú Quốc tổ chức lễ Nghinh Ông?

Tín ngưỡng thờ cá Ông (cá voi) bắt nguồn từ phong tục của người Chăm, sau đó được ngư dân Việt và Hoa tiếp nhận dọc vùng biển từ Quảng Bình trở vào Nam. Trong quan niệm dân gian, cá Ông là sinh vật linh thiêng chuyên cứu giúp ngư dân khi gặp giông bão ngoài khơi. Khi cá Ông lụy (chết dạt vào bờ), người dân tổ chức chôn cất, thờ cúng và phong tước hiệu Nam Hải Đại Tướng Quân.

Tại Phú Quốc, tín ngưỡng này gắn chặt với đời sống làng chài từ thời khai hoang lập nghiệp. Ngư dân sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt hải sản nên mối liên hệ với biển vừa mang tính sinh kế, vừa mang tính tâm linh. Lễ hội Nghinh Ông không chỉ là dịp tri ân thần biển, mà còn là lúc cả cộng đồng cầu mong sóng yên biển lặng, mùa cá bội thu và cuộc sống bình an cho năm mới.

Điểm khác biệt so với lễ Nghinh Ông ở các vùng biển khác là quy mô tổ chức tại Phú Quốc thuộc hàng lớn nhất cả nước. Theo thông tin từ Viện Nghiên cứu Văn hóa Tín ngưỡng Việt Nam, lễ hội tại đảo ngọc được xem là lễ hội dân gian lâu đời, phản ánh bản sắc riêng của cộng đồng ngư dân nơi đây.

>> Xem thêm: Khám phá Giếng Tiên Phú Quốc bí ẩn giữa núi rừng và biển cả

Lễ hội diễn ra khi nào, ở đâu?

Lễ hội Nghinh Ông Phú Quốc được tổ chức cố định vào ngày 15 và 16 tháng 8 âm lịch hằng năm, tương đương khoảng tháng 9 hoặc tháng 10 dương lịch tùy năm. Các hoạt động thường kéo dài 3 ngày, bao gồm cả phần chuẩn bị và diễu hành trên bờ lẫn dưới nước.

Địa điểm tổ chức chính là Lăng Ông Nam Hải (còn gọi là Miếu Ông Nam Hải), tọa lạc tại khu phố 9, thị trấn Dương Đông, thành phố Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang. Hiện tại lăng lưu giữ khoảng 5 bộ xương cốt cá Ông được người dân bảo quản và thờ cúng qua nhiều thế hệ.

Về thời tiết, giai đoạn tháng 9 đến tháng 10 là đầu mùa khô tại Phú Quốc. Trời thường trong xanh, mát mẻ, khá thuận lợi cho việc tham quan ngoài trời. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm du lịch Phú Quốc, vẫn có thể gặp những cơn mưa chiều ngắn, nên mang theo áo mưa gọn là lựa chọn khôn ngoan.

Lăng Ông Nam Hải tại Dương Đông nơi tổ chức chính của lễ hội

Nghi thức chính trong phần lễ

Phần lễ được chuẩn bị bài bản theo truyền thống dân gian và diễn ra trang nghiêm với ba nghi thức chính:

• Lễ cúng chay: Diễn ra vào buổi sáng ngày đầu tiên với mâm lễ gồm hoa quả, bánh trái, hương đèn. Đây là nghi thức mở đầu thể hiện sự thanh tịnh và lòng thành kính của cộng đồng trước thần linh.
• Lễ cúng mặn: Tiếp theo lễ chay, mâm cúng mặn gồm ba con heo sống, gà luộc, xôi, rượu cùng mâm hải sản tươi đặc trưng vùng biển Phú Quốc. Các bô lão trong làng thay mặt cộng đồng đọc văn khấn, cầu mong mưa thuận gió hòa.
• Lễ rước kiệu Nam Hải Tướng Quân: Nghi thức quan trọng nhất, tái hiện cảnh thuyền rồng đưa Nam Hải Tướng Quân ra biển. Dọc đường rước, bà con ven biển bày lễ vật, nhang khói nghênh đón. Theo sau thuyền rồng là hàng trăm ghe thuyền lớn nhỏ trang hoàng cờ hoa, chở theo hàng ngàn người tham dự. Khi đoàn rước trở về, các đoàn lân sư rồng đã chờ sẵn tại bến để đón kiệu về lăng.

Sau phần rước kiệu là lễ tế chính thức tại Lăng Ông Thủy Tướng, bao gồm lễ cầu an, nghi thức xây chầu đại bội và biểu diễn hát bội truyền thống.

Ngư dân bày mâm lễ vật dọc bến thuyền trong nghi thức rước kiệu

>> Đọc thêm: Chùa Sùng Hưng Phú Quốc ngôi chùa lâu đời linh thiêng nhất

Phần hội: đua thuyền, bắt vịt và ẩm thực làng chài

Sau phần lễ trang nghiêm, không khí chuyển sang phần hội rộn ràng với tiếng kèn, tiếng trống vang khắp mặt biển. Hàng trăm tàu cá và ghe thuyền trang trí cờ hoa rực rỡ neo đậu dọc bến, tạo nên khung cảnh đặc trưng chỉ có trong mùa lễ hội.

Các trò chơi dân gian thu hút cả người dân lẫn du khách:

• Đua thuyền truyền thống: các đội tranh tài trên biển, tái hiện tinh thần đoàn kết của ngư dân mỗi lần ra khơi.
• Bắt vịt trên biển: trò chơi vui nhộn đòi hỏi sự nhanh nhẹn, thường tạo tiếng cười cho cả người chơi lẫn người xem.
• Trói cua, kéo co, đi cà kheo, đập nồi, nhảy bao bố: các trò dân gian quen thuộc nhưng không kém phần hấp dẫn khi diễn ra giữa bầu không khí lễ hội.
• Hát bội: nghệ thuật trình diễn truyền thống vùng biển, diễn ngay tại lăng hoặc sân bãi lân cận.

Về ẩm thực, người dân mở tiệc linh đình với các món đặc sản Phú Quốc chế biến tại chỗ. Du khách có thể thưởng thức gỏi cá trích, nhum biển nướng, bún kèn cùng nhiều món hải sản tươi khác. Các bữa ăn cộng đồng diễn ra thoải mái, không phân biệt dân địa phương hay khách phương xa.

Du khách cần chuẩn bị gì trước khi đến?

Lễ hội thu hút lượng người rất đông nên cần chủ động sắp xếp trước một số việc:

• Đặt chỗ ở sớm: Phòng khách sạn quanh khu vực Dương Đông thường kín trong tuần diễn ra lễ hội. Nên đặt trước ít nhất 2 đến 3 tuần.
• Trang phục: Chọn quần áo gọn gàng, lịch sự. Trong phần lễ không gian rất trang nghiêm, nên hạn chế đồ quá ngắn hoặc hở. Giày dép thoải mái là ưu tiên vì sẽ di chuyển nhiều.
• Thời điểm đến: Muốn chứng kiến nghi thức cúng lễ và rước kiệu, nên đến vào sáng sớm ngày đầu tiên. Nếu chỉ quan tâm phần hội và trò chơi dân gian, có thể đến từ chiều trở đi để tránh nắng.
• Chuẩn bị thêm: Mang theo nón, kem chống nắng, áo mưa gọn và máy ảnh. Giữ ý thức bảo vệ cảnh quan, không xả rác tại khu vực lễ hội.
• Di chuyển: Khu vực quanh Lăng Ông Nam Hải sẽ đông đúc, đường có thể tắc cục bộ. Nên thuê xe máy hoặc đi bộ từ trung tâm Dương Đông thay vì dùng ô tô riêng.

Du khách hòa vào không khí phần hội với trò chơi dân gian trên biển

Lễ hội Nghinh Ông phù hợp với những ai muốn trải nghiệm văn hóa biển cả thực thụ, không chỉ dừng ở tắm biển hay check-in. Nếu bạn đến Phú Quốc đúng dịp tháng 8 âm lịch và sẵn sàng hòa mình vào cộng đồng ngư dân, đây là một trong những lễ hội hiếm hoi giữ được cả phần trang nghiêm lẫn phần vui chơi mộc mạc. Ngược lại, nếu chỉ có 1 ngày rảnh và ưu tiên nghỉ dưỡng yên tĩnh, nên cân nhắc vì khu vực Dương Đông sẽ khá đông đúc và ồn ào trong suốt thời gian lễ hội

Hằng Min – daivietourist.vn