Bài chòi Hội An: di sản UNESCO mà du khách có thể tham gia mỗi tối

Bài chòi Hội An là loại hình nghệ thuật dân gian kết hợp trò chơi thẻ bài với hát xướng dân ca, được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào tháng 12/2017. Khác với nhiều di sản chỉ để chiêm ngưỡng, bài chòi cho phép du khách ngồi vào chòi, cầm thẻ bài và hòa mình vào từng câu hô của nghệ nhân ngay giữa phố cổ. Mỗi tối từ 19:00 đến 21:30, sân khấu ngoài trời ven sông Hoài lại vang lên tiếng hô bài chòi, biến hoạt động này thành trải nghiệm văn hóa gần gũi nhất mà Hội An dành cho du khách.

Du khách ngồi chòi tre tham gia chơi bài chòi Hội An bên sông Hoài

Bài chòi bắt nguồn từ đâu?

Bài chòi ra đời từ cuối thế kỷ XVI đầu thế kỷ XVII, khi người dân miền Trung dựng chòi canh trên nương rẫy để bảo vệ mùa màng khỏi thú rừng. Những đêm dài trực chòi, họ nghĩ ra cách hát đối đáp giữa các chòi kết hợp chơi thẻ bài để xua tan buồn chán. Dần dần, trò giải trí tự phát này trở thành sinh hoạt văn hóa cộng đồng gắn liền với lễ hội, Tết và các dịp quan trọng của làng xã.

Tại Hội An, bài chòi từng phát triển mạnh rồi lặng đi suốt nhiều thập kỷ. Bước ngoặt đến vào năm 1998 khi chương trình Đêm rằm phố cổ tái hiện lại bài chòi. Theo ghi nhận từ các nguồn văn hóa địa phương, đến năm 1999 người dân Hội An đã chính thức phục hồi và tổ chức diễn xướng bài chòi hàng đêm, biến nó từ ký ức thành trải nghiệm sống động cho cả cộng đồng lẫn du khách.

>> Xem thêm: Ký Ức Hội An show diễn thực cảnh ấn tượng nhất tại Việt Nam

Một ván bài chòi diễn ra như thế nào?

Bài chòi không đòi hỏi người chơi biết bài trước hay thuộc luật phức tạp. Toàn bộ trò chơi xoay quanh vai trò của anh hiệu (người hô bài), và du khách chỉ cần ngồi vào chòi, cầm thẻ là có thể tham gia ngay.

Cách chơi diễn ra theo các bước sau:

• Mỗi người chơi (hoặc nhóm) ngồi trong một chòi tre, nhận một bộ thẻ bài gồm 3 quân có hình vẽ và tên riêng.
• Anh hiệu đứng giữa sân khấu, rút từng quân bài từ ống tre rồi hô tên quân bài bằng những câu hát, câu vè dí dỏm, đầy ẩn ý.
• Người chơi lắng nghe câu hô, đối chiếu với thẻ bài trên tay. Nếu trùng, giơ thẻ lên báo hiệu.
• Chòi nào trùng đủ 3 quân trước sẽ thắng ván đó, thường nhận một phần thưởng nhỏ mang tính biểu tượng.

Điều khiến bài chòi khác biệt so với trò chơi bài thông thường nằm ở phần hát xướng. Anh hiệu không đơn thuần đọc tên quân bài mà diễn xướng bằng giai điệu dân ca, xen kẽ câu đố, lời răn, chuyện đời thường hay đùa vui với khán giả. Chính phần biểu diễn này tạo ra không khí sôi nổi, khiến người xem cũng bị cuốn vào dù không ngồi trong chòi.

Anh hiệu hô bài chòi trên sân khấu ngoài trời trước đông đảo du khách

Xem và tham gia bài chòi ở đâu tại Hội An?

Sân khấu bài chòi chính nằm tại khu vực bùng binh ven sông Hoài, sát trục đường Nguyễn Phúc Chu, đối diện cầu An Hội trong Khu phố cổ. Đây là vị trí dễ tìm, ngay trên tuyến đường mà hầu hết du khách đều đi qua khi dạo phố cổ buổi tối.

Theo thông tin cập nhật đến năm 2026, bài chòi diễn ra đều đặn tất cả các tối trong tuần, từ 19:00 đến khoảng 21:30. Vào các đêm rằm phố cổ (ngày 14 âm lịch hàng tháng), không khí nhộn nhịp và kéo dài hơn thường lệ.

Du khách có vé tham quan phố cổ Hội An được xem và tham gia bài chòi miễn phí. Vé phố cổ có giá 120.000 VNĐ/người (tính đến thời điểm kiểm tra), hiệu lực 24 giờ và cho phép vào 5 điểm tham quan trong khu phố cổ. Nếu chỉ dạo phố mà không vào các di tích, du khách nội địa có thể không cần mua vé, tuy nhiên theo kinh nghiệm du lịch Hội An nên kiểm tra lại quy định tại quầy vé chính thức vì chính sách có thể thay đổi.

Một vài lưu ý thực tế khi du khách đi xem bài chòi:

• Đến sớm trước 19:00 khoảng 15 phút nếu muốn ngồi chòi, vì số chòi có hạn và ai đến trước được ưu tiên.
• Không cần đăng ký trước hay chuẩn bị gì đặc biệt.
• Du khách nước ngoài vẫn tham gia được vì anh hiệu thường hỗ trợ bằng cử chỉ và có người hướng dẫn tại chỗ.
• Khu vực xem ngoài trời, nên mang theo quạt hoặc áo mỏng vào mùa hè.

Sân khấu bài chòi ngoài trời ven sông Hoài Hội An buổi tối với đèn lồn

>> Tìm hiểu thêm: Review múa rối nước Hội An nét đẹp văn hoá luôn gìn giữ

Bài chòi mang lại trải nghiệm gì khác biệt cho du khách?

Bài chòi là một trong số ít hoạt động văn hóa tại Hội An mà du khách được tham gia trực tiếp thay vì chỉ đứng xem. So với các show diễn có vé riêng như Ký Ức Hội An (quy mô sân khấu lớn, vé từ 540.000 VNĐ trở lên), bài chòi mang tính cộng đồng hơn, miễn phí và diễn ra ngay giữa phố cổ mỗi tối.

Theo Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), nghệ thuật bài chòi Trung Bộ Việt Nam đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại tại phiên họp ngày 7/12/2017 tại Jeju, Hàn Quốc. Di sản này bao gồm các tỉnh từ Quảng Bình đến Khánh Hòa và thành phố Đà Nẵng, trong đó Hội An là một trong những nơi giữ gìn và biểu diễn bài chòi sống động nhất.

Điều mà nhiều du khách không ngờ là phần thú vị nhất không nằm ở việc thắng hay thua, mà ở những câu hô của anh hiệu. Mỗi quân bài được “giải mã” bằng một câu vè hoặc câu hát khác nhau mỗi đêm, xen kẽ tiếng cười, tiếng vỗ tay và cả những tràng đùa vui giữa nghệ nhân với người chơi. Trải nghiệm này khó tìm thấy ở bất kỳ show diễn nào có kịch bản cố định.

Nghệ nhân bài chòi Hội An biểu diễn câu hô bài trước chòi tre

Du khách đến Hội An vào bất kỳ ngày nào trong tuần đều có thể xem bài chòi, nhưng trải nghiệm trọn vẹn nhất là vào đêm rằm, khi phố cổ cấm xe, đèn lồng thắp sáng và bài chòi trở thành một phần của không gian lễ hội tự nhiên. Nếu lịch trình có tham quan Hội An trong tour Hội An – Đà Nẵng, nên sắp xếp ở lại phố cổ đến tối để không bỏ lỡ hoạt động này. Với những ai đặt tour qua Đại Việt Tourist, hướng dẫn viên thường gợi ý thời điểm phù hợp để du khách kết hợp dạo phố cổ, ăn tối và thưởng thức bài chòi trong cùng một buổi chiều tối.

Hằng Min – daivietourist.vn